صلاحي : بخشنامه ضوابط اجرايي قانون مديريت خدمات كشوري درباره چگونگي صدور احكام شاغلين آموزش و پرورش واصل نشده و در خصوص پاداش خدمت بازنشستگان سال 87 تاكنون هيچ بخشنامه اجرايي ابلاغ نگرديده است .

در پي تماس هاي مكرر فرهنگيان استان با روزنامه بيرجند امروز و طرح برخي ازسوالات در زمينة مسايل مرتبط با آموزش و پرورش ، اين روزنامه با توجه به رسالت خطيري كه در زمينه اطلاع رساني دارد با تدوين سوالات و ارسال به دفتر معاونت پشتيباني سازمان آموزش و پرورش خراسان جنوبي ، خواستار پاسخ گويي از سوي مسئولان گرديد كه متن سوالات و پاسخ آقاي صلاحي معاونت پشتيباني اين سازمان جهت تنوير افكار عمومي به شرح ذيل مي باشد . لازم به ذكر است در پاسخ هاي ارسالي كلي گويي صورت گرفته است !

1-   از پرداخت مطالبات فرهنگيان چه خبر؟

جواب : درخصوص مطالبات سال 86 فرهنگيان استان پيگيري هاي مستمري از ابتداي سال جاري توسط مسئولين از طريق وزارت متبوع صورت گرفته كه نهايتا مطالبات ديون پذير پس از تأييد كميسيون ديون استان طي قراردادي با وزارت متبوع تنظيم و تحويل گرديد كه پس از تامين و ابلاغ اعتبار قابل پرداخت خواهد بود .

2-  شنيده ها حكايت از اعمال قانون نظام هماهنگ دارد آيا اين خبر صحت دارد و آيا احكام پرسنل آموزش و پرورش صادر شده است ؟

جواب : تاكنون بخشنامه اي از ضوابط اجرايي قانون مديريت خدمات كشوري در رابطه با چگونگي صدور احكام شاغلين آموزش و پرورش واصل نشده است در صورت ابلاغ بخشنامه اجرايي ، اين سازمان آمادگي جهت اجرا را دارد .

3- وضعيت اعتبارات سازمان در رابطه با پرداخت اضافه كار فرهنگيان چگونه است ؟

جواب : اعتبار در رابطه با اضافه كار فرهنگيان در مقايسه با سال گذشته وضعيت نسبتا مطلوبي دارد .

4- آيا حذف پاداش مناطق محروم تأثيري بر انگيزه خدمت در اين مناطق ندارد؟

جواب : مسلماً حذف مزايايي از قبيل فوق العاده جذب و پاداش مناطق محروم تأثيرگذار بوده و تراكم نيرو در شهرها و كم رغبتي خدمت در روستا را موجب مي شود .

5- آيا پاداش پايان خدمت بازنشستگان به صورت سهام عدالت پرداخت مي شود ؛ چون شنيده ها حاكي از پرداخت پاداش به صورت سهام براي افرادي كه پيش از موعد بازنشست شده اند دارد؟

جواب : در خصوص پاداش خدمت بازنشستگان سال 87 تاكنون هيچ بخشنامه اجرايي ابلاغ نگرديده است .

6-  در رابطه با اضافه كار پرسنل اداري استان مربوط به زمستان سال 86 چه تدابيري انديشيده ايد؟

جواب : با عنايت به اينكه آموزش و پروش در پايان سال86 با كسري شديد اعتبارات مواجه بود و مكاتبات و پيگيري هاي مراجع ذيربط تا پايان سال86 به نتيجه نرسيد لذا اين امر موجب شد كه اضافه كار 3 ماهه آخر پرسنل پرداخت نشود و جهت جبران در 3 ماهه اول سال 87 به صورت ميانگين، ساعاتي به سرجمع ساعت اضافه كاري افراد ذينفع اضافه شده و بخشي نيز در3ماهه سوم و چهارم سال نيز منظور خواهد شد .

7- چرا اضافه كار پرسنل اداري در تابستان 87 به صورت كامل پرداخت نشده است ؟

جواب : در سال 87 اعتبارات به صورت متمركز در اختيار وزارت متبوع قرار گرفته و توزيع اعتبارات هزينه اي طي ابلاغ هاي ذيحسابي به استانها اعلام مي گردد و تابستان 87 اضافه كار ابلاغي به صورت كامل توزيع شده است .

8- صندوق ذخيره فرهنگيان همه ماهه مبالغي از اعضا كسر مي نمايد در مورد سرمايه گذاري اين اندوخته ها چه تدابيري را انديشيده ايد؟

جواب : برابر اساسنامه اجرايي صندوق ذخيره فرهنگيان سرجمع مبالغ كسرشده از اعضاءدر سراسر كشور به حساب متمركز در تهران واريز مي گردد كه تحت نظر هيئت مديره به عنوان متولي قانوني صندوق در بخشهاي مختلف و طرحهاي سودآور اقتصادي و كلان كشور سرمايه گذاري مي شود .به علاوه رايزني جهت ساخت مسكن به قيمت تمام شده با صندوق صورت گرفته است .

9-  بسياري از فرهنگيان از عدم پرداخت به موقع حق الزحمه انتخابات گله مندند با توجه به راي ديوان عدالت اداري مبني بر پرداخت آن (كه از رسانه ها اعلام شد) در اين زمينه چه اقدامي را در دستوركار داريد؟

جواب : با توجه به كمبود اعتبارات در سال 86 حق الزحمه انتخابات نيز پرداخت نشده كه اين مورد نيز مانند ساير مطالبات همكاران محترم پس از تامين اعتبار پرداخت خواهد شد كه در خصوص تامين اعتبارپيگيري لازم صورت پذيرفته است .

10-                       در رابطه با تبديل وضعيت نيروهاي حق التدريس چه اقدامي در دست انجام است ؟

جواب : درخصوص تبديل وضعيت نيروهاي مذكور پيگيري از طريق اين سازمان با وزارت متبوع انجام شده محض حصول نتيجه به اطلاع ادارات تابعه خواهد رسيد .

اگر شیری اگر میری اگر مور               گـذر بـاید کنـی آخـرلـب گــور

دلا رحمی بجان خویشتن کن              که مورانت نهند خوان و کنند سـور

در تاريخ انقلاب اسلامي برگي زرين و مقطعي حساس و مناسبتي پرخاطره است، بخصوص آنكه چهارده سال بعداز تبعيد حضرت امام (ره) در همين روز (13 آبان 1357) فرزندان امام و صدها دانش آموز و دانشجو در مقابل دانشگاه تهران و خيابان هاي اطراف با شعار "درود بر خميني" و "مرگ بر شاه" پايه هاي حكومت را به لرزه در آوردند و با گلوله هاي مأموران شاه به خاك و خون غلتيدند.

دانش آموزان همچون ساير گروه هاي ملت در اطاعت از فرمان حضرت امام (ره) كه همه را دعوت به مبارزه بي امان با رژيم امريكايي شاه مي نمود، سر از پا نمي شناختند و نجات اسلام را در پيروي كامل از امام (ره) سازش ناپذير مي دانستند. اين طبقه جوان و فعال جامعه بحق يكي از اركان و پايه هاي مهم انقلاب پيروزمند اسلامي بودند.

صبح روز 13 آبان 1357 ه.ش دانش آموزان در حالي كه مدارس را تعطيل كرده بودند روبه سوي دانشگاه نهادند تا بار ديگر پيوندشان را با رهبر بت شكن خويش به جهان اعلام نمايند. اين جوانان پرشور خداجو گروه گروه داخل دانشگاه شدند و به همراه دانشجويان و گروههاي ديگري از مردم در زمين چمن دانشگاه اجتماع كردند. مأموران شاه، دانشگاه را به محاصره خود درآورده بودند تا چنانچه فرياد حق طلبانه از گلويي برخاست آن را با گلوله پاسخ دهند. دانش آموزان در كناره نرده ها و زمين چمن اجتماع كرده بودند و فرياد مقدس "الله اكبر" آنان فضا را مي شكافت و تا فاصله هاي دور طنين مي انداخت.

ساعت يازده صبح مأموران ابتدا چند گلوله گاز اشك آور در ميان دانش آموزان و دانشجويان پرتاب كردند. اجتماع كنندگان در حالي كه به سختي نفس مي كشيدند، صداي خود را رساتر كردند و با فرياد دشمن شكن "الله اكبر" لرزه بر اندام مأموران مسلح شاه افكندند. در اين هنگام تيراندازي آغاز شد و لاله هاي انقلاب يكي پس از ديگري در خون غلتيدند جوانان با  فرياد الله اكبر و با شعارهاي مرگ بر امريكا و مرگ بر شاه به شهادت رسيدند و انقلاب خونين اسلاميشان را تداوم بخشيدند و دشمنان اسلام را بيش از پيش به رسوايي و شكست كشاندند. در اين واقعه 56 تن شهيد و صدها نفر مجروح شدند. يكي از شاهدان عيني مي گويد:

"شنبه 13 آبان سال 1357 ساعت 11 صبح، بيش از هفت هزار دانش آموز و دانشجو و ديگر طبقات مردم در محوطه دانشگاه تهران گرد آمده و عده اي سرگرم تماشاي نمايشگاه عكس بودند و گروهي به سخنراني گوش مي كردند كه ناگهان يك كپسول گاز اشك آور در هوا چرخيد و روي زمين دانشگاه فرود آمد. عده اي سراسيمه به سوي در ورودي دانشگاه دويدند، ولي در همين موقع صداي تيراندازي بلند شد. سربازان از  پشت ميله هاي دانشگاه به سوي مردم شليك كردند. هنوز فريادهاي "نترسيد تيراندازي هوايي است" بلند بود كه دانشجويي به زمين غلتيد، از اين لحظه به بعد دانشگاه و خيابان هاي اطراف آن مبدل به صحنه جنگ و گريز شد. دانشجويان و دانش آموزان قصد داشتند آن روز به سوي منزل مرحوم آيت الله طالقاني راه پيمايي كنند. درست هنگاميكه عزم خروج از دانشگاه كردند با تيراندازي نيروها مواجه شدند و به دنبال آن دانشگاه صحنه برخوردهاي خونين شد. مجروحان توسط دانشجويان به بيمارستان منتقل شدند."

در همان ساعات اوليه نيروهاي ضربت وارد دانشگاه شدند و دانشجويان و دانش آموزان براي مقابله با اين حمله آتش افروختند و به دنبال آن مأموران پس از چند متر پيشروي در دانشگاه آنجا را ترك كردند.

با شدت گرفتن تظاهرات، مأموران حكومت نظامي خيابان هاي اطراف دانشگاه و قسمتي از خيابان انقلاب را بستند و دانشجويان و دانش آموزان در خيابانهاي اطراف پراكنده شدند. تظاهر كنندگان در چند نقطه  خيابانهاي جمهوري اسلامي و ولي عصر (عج) و خيابان هاي منشعب از آن آتش افروختند و با دادن شعار الله اكبر و لا اله الا الله خود را از حملات ددمنشانه مأموران نجات مي دادند.

ساعت دو بعداز ظهر مجدداً سربازان حكومت نظامي بر روي دانشجويان و دانش آموزان كه در داخل دانشگاه بودند، تيراندازي كردند كه در همان لحظات اول عده اي از دانشجويان به زمين افتادند و در خون غلتيدند. دانشجويان و دانش آموزان با پلاكاردهايي كه در آن شمار كشته شدگان دانشگاه را نوشته بودند با دادن  شعار الله اكبر خميني رهبر به راه پيمايي پرداختند. جنگ و گريز مأموران نظامي با دانشجويان و دانش آموزان تا پاسي از شب ادامه داشت …"

امام خميني (ره) در پيامي كه به همين مناسبت از پاريس براي امت قهرمان ايران فرستادند، فرمودند:

"عزيزان من صبور باشيد كه پيروزي نهايي نزديك است و خدا با صابران است. ايران امروز جايگاه آزادگان است… من از اين راه دور چشم اميد به شما دوخته ام… صداي آزاديخواهي و استقلال طلبي شما را به گوش جهانيان مي رسانم".

از آن تاريخ به بعد، سيزدهم آبان ماه با عنوان روز دانش آموز، به عنوان حماسه خونين لاله هاي انقلاب در جريان نهضت اسلامي گرامي داشته ميشود.
 شكوه سيزدهم آبان را پاس مي داريم زيرا مردانگي و فتوت ايثار و از خود گذشتگي و دشمن ستيزي با سران كفر را مقدس مي دانيم. ياد همه شهيدان اين روزهاي بزرگ گرامي باد و خاطره سيزده آبان هميشه در جانها جاودان باد.

 سيزدهم آبان روزي است كه جوانه هاي سبز ايمان روييد و دانش آموزان مسلمان به نشانه اعتراض به حكومت، در دانشگاه تهران اجتماع كردند و تاريخ، شاهد خون به ناحق ريخته آنان شد. دانش آموزان انقلابي برخاستند تا نورگوهر دانش و دانش آموزي را در آيينه حماسه ودليري بتابانند و غبار خودباختگي را از سيماي مدرسه بروبند. آنان برخاستند تا انقلاب ننشيند و فرياد كردند تا جهان، پيام انقلاب را بشنود.

 اينك ما مانده ايم با خاطرات آن روزها و مي دانيم كه امروز اگر به سايه راحت نشسته ايم، مديون استقامت شهيداني هستيم كه در آشوب ظلمت چيره، به مصاف شب رفتند تا ايمان خفته انسان را به سامان صبح برسانند.

ياد همه شهيدان دانش آموز، گرامي و خاطره سيزدهم آبان در جانها جاودانه باد!

روزی عزرائیل نزد موسی علیه‌السلام آمد، موسی علیه‌السلام پرسید: «برای زیارتم آمده‌ای یا برای قبض روحم؟»

عزرائیل: برای قبض روحت آمده‌ام.

موسی: ساعتی به من مهلت بده تا با فرزندانم وداع کنم.

عزرائیل: مهلتی در کار نیست.

موسی علیه‌السلام به سجده افتاد و از خدا خواست تا به عزرائیل بفرماید که مهلت دهد تا با فرزندانش وداع کند.

خداوند به عزرائیل فرمود: «به موسی علیه‌السلام مهلت بده!» عزرائیل مهلت داد. موسی علیه‌السلام نزد مادرش آمد و گفت: «سفری در پیش دارم

مادر گفت: «چه سفری؟

موسی علیه‌السلام فرمود: «سفر آخرت.» مادر گریه کرد.

موسی علیه‌السلام نزد همسرش آمد، کودکش را در دامن همسرش دید، با همسر وداع کرد، کودک دست به دامن موسی علیه‌السلام زد و گریه کرد، دل موسی علیه‌السلام از گریه کودکش سوخت و گریه کرد.

خداوند به موسی علیه‌السلام وحی کرد: «ای موسی! تو به درگاه ما می‌آیی، این‌گریه و زاریت چیست؟

موسی علیه‌السلام عرض کرد: «دلم به حال کودکانم می‌سوزد

خداوند فرمود: «ای موسی! دل از آنها بکن، من از آنها نگهداری می‌کنم و آنها را در آغوش محبتم می‌پرورانم

دل موسی علیه‌السلام آرام گرفت. و به عزرائیل گفت: جانم را از کدام عضو می‌گیری؟

عزرائیل: از دهانت.

موسی: آیا از دهانی که بی‌واسطه با خدا سخن گفته است جانم را می‌گیری؟

عزرائیل: از دستت.

موسی: آیا از دستی که الواح تورات را گرفته است؟

عزرائیل: از پایت.

موسی: آیا از پایی که من با آن به کوه طور برای مناجات با خدا رفته‌ام؟

عزرائیل نارنجی خوشبو به موسی علیه‌السلام داد، موسی علیه‌السلام آن را بو کرد و جان سپرد. فرشتگان به موسی علیه‌السلام گفتند: یا اهون الانبیاء موتا کیف وجدت الموت؛ ای کسی که در میان پیامبران، از همه راحت‌تر مردی، مرگ را چگونه یافتی؟» موسی علیه‌السلام گفت: کشاة تسلخ و هی حیة؛ مرگ را مانند گوسفندی که زنده پوستش را بکنند، یافتم.»

1- مباحثی از اقتصاد آموزش و پرورش – مصطفی عمادزاده – چاپ اول - 1369

2- مسایل آموزش و پرورش – محمد طاهر معیری – چاپ اول - 1364

3- سرمایه گذاری در نیروی انسانی و توسعۀ اقتصادی – تئودور شولتز – مترجم : محمود متوسلی - 1370

4- تعلیم و تربیت برای همگان – سوخو ملیفسکی – مترجم:رضی هیرمندی-  1372

5- آموزش و پرورش ایران – عبدالحسین نفیسی

6- برنامه ریزی آموزشی و درسی – علی تقی پور ظهیر – نشرآگاه - 1381

7- دیدگاه های نو در برنامه ریزی آموزشی – فریده مشایخ – 1379

8- میزگرد تغییر و نوآفرینی در آموزش و پرورش – فصلنامه مدیریت در آموزش و پرورش – شمارۀ 14 – محمدعلی طوسی - 1375

چنانچه آموزش و پرورش یک کالای مصرفی قلمداد شود به هنگام بروز    بحران ها بایستی از میزان مصرف کاست و بنابراین مقادیر کمتری آموزش و پرورش ارائه نمود . اگر آموزش و پرورش یک کالای سرمایه ای بادوام است طبیعتاً بر ظرفیت تولیدی جامعه خواهد افزود .

چرا بایستی برحجم سرمایه گذاری ها در آموزش و پرورش افزوده گردد ؟ پاسخ این سؤال را بایستی در تغییرات و تحولاتی جستجو کرد که آموزش و پرورش در فرد و جامعه به وجود می آورد . لذا آموزش و پرورش سبب گسترش ظرفیت تولیدی و همچنین رشد اقتصادی جامعه موجب افزایش درآمد و توزیع عادلانه ثروت می گردد و همچنین نقش مؤثّری در تشکیل سرمایة انسانی خواهد داشت .

امّا در بحث جهانی شدن باید متذکر شد که جهانی شدن حرکت و تغییری است که تأثیراتی بر جوامع دارد و فرصت های بسیار غیرمنتظره و ایده آلی را برای جوامع در حال توسعه عرضه می کند و پیامدهای مثبت و منفی متفاوتی برای جوامع خواهد داشت و این تأثیرات و پیامدها در مقوله های فرهنگی ، اجتماعی ، اقتصادی و فلسفی – روان شناختی در هر جامعه قابل بررسي می باشد .

هدف اصلی از نگارش این مقاله این است که نشان دهیم آموزش و پرورش نوعی سرمایه گذاری است و برای تسریع آهنگ رشد اقتصادی راهی جز   سرمایه گذاری های انبوه در منابع انسانی وجود ندارد . و جهانی شدن چه اثرات و فرصت هایی برای نظام های تعلیم و تربیت جهان به همراه دارد . 

بنابراین به طور کلی سه دلیل عمده برای رشد روزافزون بررسی های اقتصادی در آموزش و پرورش می توان در نظر گرفت :

1- افزایش حجم فعالیت های آموزشی در تمام کشورها و بالارفتن تقاضای این کالای اقتصادی همزمان با رشد و توسعۀ جوامع و افزایش سطح توقعات عمومی مردم .

 2- توجه روزافزون به جنبه های اقتصاد آموزش و پرورش و افزایش اهمیت آن

به عنوان یک صفت و عاملی برای سرمایه گذاری در نیروی انسانی با بازده خصوصی و اجتماعی بالا .

3- اثرات مستقیم و غیر مستقیم حتمی و قابل بررسی و اندازه گیری آموزش و پرورش در رشد و توسعۀ اقتصاد اجتماعی ، ملی و بین المللی .

به طور کلی اقتصاد آموزش و پرورش می تواند راهنمای کاربرد بهتر منابع کمیاب در آموزش و پرورش ،انتخاب بهترین و اقتصادی ترین شقوق آموزش در دسترس ، بر اساس سنجش هزینه ها و فایده ها ، امکان برنامه ریزی نیروی انسانی با روش علمی و ارزیابی استفاده از فن آوری آموزشی در دستیابی به اهداف آموزش و پرورش و تخصیص منابع به آموزش های مختلف بر اساس معیارهای اقتصادی را فراهم کند .

آثار اقتصادی آموزش و پرورش برنظام اقتصادی جامعه از قبیل : نقش آن در ایجاد سرمایۀ انسانی ، در ایجاد و توزیع درآمد و ثروت بین افراد در رشد و توسعۀ اقتصادی ، سودمندی سرمایه گذاری آموزشی نسبت به سرمایه گذاری فیزیکی ، ایجاد برابری به بسیاری جنبه های دیگر مطرح گردیده است . این در کنار ازدیاد تقاضا برای آموزش و پرورش به واسطۀ استفادۀ بهینه از امکانات موجود و فراهم آوردن منابع و امکانات جدید برای پاسخگویی به تقاضای فزایندۀ آموزش و پرورش مطرح می باشد .

در تأیید این نکته (سرمايه گذاري در آموزش و پرورش ) تحقیقات « فیلپیس » در آمریکا نشان می دهد که« سرمایه گذاری در آموزش و پرورش فقط پس از نه سال ،خودش را بازپرداخت می کند . »

همچنین از قول یک دانشمند روسی بیان می شود :

«وقتی که آموزش و پرورش چهار سالۀ اجباری در اتحاد جماهیر شوروی (سابق) شروع شد ، محاسبه گردید که بازدۀ اقتصادی آن چهل و سه بار بیشتر از جمع مخارج آن خواهد بود .»

علّت دیگراهمیت یافتن اقتصادآموزش و پرورش در این است که تقریباً در تمام جوامع دنیا افرادی که از تحصیلات بیشتری برخوردارند ، در شرایط مساوی از درآمد بالاتری بهره مند می شوند . بدین ترتیب هزینه هایی که افراد برای تحصیلات اضافی تقبل می نمایند ، در حقیقت نوعی سرمایه گذاری خصوصی است که توسط آن می توان قدرت ایجاد درآمد خود را در آینده ارتقاء بخشید .

امروزه چنین سرمایه گذاری هایی فوق العاده سودآور است و بسیاری از مردم بدین طریق در خود و فرزندانشان سرمایه گذاری می نمایند.

« دبلیو . لی . هانسن » در مقاله ای تحت عنوان ( میزان بازدهی کل و میزان بازدهی خصوصی سرمایه گذاری در مدارس ) با استفاده از نتایج سرشماری جمعیت 1950 میزان بازدهی اجتماعی و خصوصی آموزش های ابتدایی و متوسطه و عالی را در ایالات متحدۀ آمریکا محاسبه کرده است .

« هانسن » در تحقیق خود به این نتیجه رسیده است که میزان بازدهی خصوصی از سال 1949 از میزان بازدهی اجتماعی نیز پیشی گرفته است . نتایج مطالعات  « هانسن » و تحقیقاتی از این دست توجیه گر خوبی برای سرمایه گذاری خصوصی افراد در امر آموزش و پرورش خود و فرزندانشان است.

در دنیای امروز تغییر و تحولات در رشد سریع صنعت و فن آوری همزمان با ایجاد و گسترش تخصص ها و مشاغل جدید در زمینه های مختلف زندگی اقتصادی موجب شده که نیازی به نیروی انسانی ماهر و متخصص رو به فزونی گذاشته و ارزش سرمایه در توسعۀ ملی روشن و بارزتر گردد .

این دگرگونی و تغییر جهت در وظایف آموزش و پرورش با پیدایش و پیشرفت انقلاب صنعتی و گسترش فراوان علوم و وسایل ارتباطی و رسانه ها به وجودآمده

است . در واقع بازتاب تحول و رشد در جوامعی است که اوضاع اقتصاد کشاورزی سنتی آنها از حالت دستیابی به اوضاع اقتصاد صنعتی جدید و پویا‌،تغییر و توسعه یافته است .

 از این رو اغلب صاحب نظران علوم تربیتی و اقتصاد و سیاستمداران متأخر به مطالعه رابطۀ مستقیم میان سطوح مختلف آموزشی و انواع آموزش و پرورش و تأثیر آنها در تولید و توسعۀ ملی توجه بیشتری نموده و نیروی انسانی آموزش دیده را یکی از مهمترین عوامل اساسی پیشرفت جامعه دانسته اند .

یکی از کسانی که به عنوان اولین پایه گذاران علم اقتصاد آموزش و پرورش ، تحقیقات بسیار مستدلی به رشته تحریر در آورده « پروفسور تئودور شولتز » اقتصاددان معروف می باشد که پس از مطالعۀ مراحل رشد اقتصادی پیشنهاد نمود که افزایش در تولیدات در درجة اوّل مدیون و مرهون بهبودی و کیفیت کوشش انسان می باشد . به طوری که معلومات و مهارت های مفیدی که مردم می آموزند یک نوع سرمایه هستند که این سرمایه ها یک قسمت اساسی از سرمایه گذاری تولیدی و در نتیجه رشد نظام اقتصادی را تشکیل می دهد .

از طرفی سیر تحولات آموزش و پرورش در جوامع جدید به گونه ای بوده که باعث دگرگونی هایی در زمینه های علمی ، تکنولوژیکی ، اقتصادی ، اجتماعی ، سیاسی و فرهنگی در آن گردیده است . به طوری که آموزش و پرورش رسمی که در گذشته برای گروه های اجتماعی و طبقات بخصوصی مطرح و قابل استفاده بوده و تنها اقشار ممتاز و مرفه می توانستند از آن استفاده کنند ، امروزه به صورت یک نیاز اساسی فردی و اجتماعـی مطـرح گردیده و آمـوزش و پـرورش

عمومی و همگانی به عنوان یکی از حقوق افراد و ضروریات زندگی در تمامی اجتماعات جدید به حساب می آید .

از این رهگذر ، خصوصاً پس از جنگ دوم جهانی با شتاب گرفتن این تغییرات و افزایش سطح توقعات افراد ، تقاضا برای آموزش و پرورش بهتر و دستیابی به مشاغل برتر و زندگی مرفّه تر ، چه در کشورهای  صنعتی و چه در کشورهای در حال توسعه به حدی افزایش یافته و می یابد که دیگر نه تنها امکان تعیین حد و مرزی برای آن وجود ندارد بلکه دیگر سخن از انفجار تقاضا برای آموزش و پرورش مطرح گردیده است .

 این افزایش انفجارآمیز تقاضا برای آموزش و پرورش ، مدیران ، مسئولان و برنامه ریزان آموزشی و اقتصادی را با توجه به محدودیت منابع با دو سؤال اساسی روبه رو کرده است ، اینکه :

اولاً : از چه طریقی می توان منابع و امکانات فراوان تری برای آموزش و پرورش بهتر و وسیعتر فراهم نمود ؟

ثانیاً : از مـنابع مـوجـود چگونـه می تـوان آموزش و پرورش بهتر و وسیعتری به دست آورد؟

نکتۀ دیگر آنکه با توجه به توانایی های متعددی که آموزش و پرورش به نیروی کار انتقال داده وموجب افزایش قدرت وبازدهی جوانان می شود،امروزه دولت ها تمایل زیادی به سرمایه گذاری در این بخش از خود نشان می دهند ، چرا که از یک طرف صلاحیت های این دو نقش آموزش و پرورش هر دو در رشد و توسعۀ اقتصادی سهم به سزایی دارد . به همین علّـت است که کشورها هـر روزه

مبالغ بیشتری را به این بخش اختصاص می دهند . به طوری که ایالات متحده آمریکا ،آلمان و ژاپن پیشرفت اقتصادی خود را مدیون سرمایه گذاری های آموزشی می دانند که در گذشته در این جوامع صورت گرفته است . درحال حاضر نیز درصد قابل توجهی از بودجۀ این کشورها به امر آموزش و پرورش اختصاص می یابد .این امر به اعتبار میزان بازگشت سریع سرمایه و بازدۀ بالای آن در بخش آموزش می باشد.